O'zbekiston san'ati: miniatyuradan zamonaviy rassomlargacha
1 November 2026 · 2 daqiqalik o'qish
O'zbekiston — Buyuk Ipak yo'lining markazida joylashgan, asrlar davomida turli madaniyatlar uchrashgan yurt. Shu sababli bu yerning san'ati ham juda boy va rang-barang: qadimiy miniatyuradan tortib bugungi zamonaviy rangtasvirgacha.
Miniatyura san'ati
O'rta asrlarda Movarounnahr va Xurosonda kitob bezash san'ati gullab-yashnagan. Mohir rassomlar qo'lyozma kitoblar uchun mayda, nafis tasvirlar — miniatyuralar chizgan. Ularda bog'lar, saroylar, ov manzaralari, she'riyat qahramonlari aks etgan.
Bu san'atning eng mashhur ustasi — Kamoliddin Behzod (XV–XVI asrlar). Uning asarlari yorqin ranglari, jonli kompozitsiyasi va har bir detalga e'tibori bilan ajralib turadi. Bugun ham o'zbek rassomlari miniatyura an'anasini davom ettirib, unga yangi ruh baxsh etmoqda.
Qo'l hunarmandchiligi — san'atning bir qismi
O'zbekistonda san'at faqat kartina bilan cheklanmaydi. Hunarmandchilik ham haqiqiy san'at darajasiga ko'tarilgan:
- Kulolchilik. Rishton o'zining ko'k va feruza rangli sopollari bilan mashhur, G'ijduvon esa iliq jigarrang-sariq ranglardagi buyumlari bilan. Har bir maktabning o'z naqshlari va ranglari bor.
- Suzani. Qo'lda tikilgan bezakli matolar. Ulardagi katta doira naqshlar quyosh va oyni, gullar esa hayot va farovonlikni ramziy ifodalaydi. Suzani an'anaviy ravishda qizning sepiga kirgan.
- Yog'och o'ymakorligi. Ayniqsa Xiva ustalari o'yma eshik va ustunlari bilan mashhur.
- Zardo'zlik. Buxoroning oltin ip bilan tikilgan kashtachiligi.
XX asr: yangi davr
XX asrda O'zbekistonda zamonaviy rangtasvir maktabi shakllandi. Rassomlar Yevropa rangtasviri usullarini mahalliy hayot, an'analar va manzaralar bilan uyg'unlashtirdi. Bu davr san'atining mashhur namoyandalaridan biri — Usto Mo'min (Aleksandr Nikolayev). U o'zbek hayotini miniatyura an'analaridan ilhomlangan, o'ziga xos uslubda tasvirlagan.
Nukusdagi Igor Savitskiy nomidagi san'at muzeyi esa bu davr san'atining noyob to'plamini saqlaydi. U ko'pincha "cho'ldagi Luvr" deb ataladi va butun dunyodan san'at ixlosmandlarini o'ziga jalb qiladi.
Bugungi o'zbek san'ati
Bugun O'zbekistonda yangi avlod rassomlari ijod qilmoqda. Ular an'anaviy mavzular — tarixiy obidalar, mahallalar, tabiat, milliy kiyimlar — bilan birga zamonaviy uslublarda ham ishlaydi. Toshkent, Samarqand, Buxoro va Xivada galereyalar va ustaxonalar faoliyat yuritadi; ko'plab asarlar dunyo bo'ylab san'at ixlosmandlarining uylariga yo'l olmoqda.
O'zbek rassomlarining asarini sotib olish — bu nafaqat chiroyli kartina, balki butun bir madaniyatning bir parchasini uyingizga olib kelish demakdir.
Art Qala'da ko'ring
Galereyamizda o'zbek rassomlarining original asarlari — tarixiy obidalar, tabiat manzaralari, portretlar, shuningdek kulolchilik va yog'och o'ymakorligi namunalari bilan tanishishingiz mumkin. Har bir asar pasporti va olib chiqish hujjatlari bilan beriladi.
